Heeft jouw kind moeite met de executieve functies?

Het lijkt wel een hype. Iedereen heeft het erover. Zelfs diegenen die geen idee hebben waar ze het over hebben.De executieve vaardigheden.

In de meeste gevallen gaat het dan over taakinitiatie, emotieregulatie, volgehouden aandacht en plannen.Ik schrik ervan dat over hoogbegaafde kinderen zo gemakkelijk wordt gezegd dat zij problemen hebben met de executieve functies en dat er dan wordt ingezet op de executieve functies zelf. Als je niet weet hoe het brein werkt, maak je eerder iets kapot dan dat het helpt. En dat is wat ik helaas te vaak zie gebeuren.

Laat ik het je uitleggen.

Executieve functies zijn de hogere cognitieve functies. De cognitieve functies vormen de basis waaruit de executieve functies voortkomen. De executieve functies bevinden zich in de prefrontale cortex, die onderdeel is van de neocortex, ons denkbrein.

Dat is ook het deel van het brein dat als eerste offline gaat wanneer het kind zich onveilig voelt. Onveilig voelen betekent dat je niet wordt gezien in wie je bent, dat je niet krijgt wat je nodig hebt en dat je niet wordt begrepen.

Voor veel creatief hoogbegaafde kinderen is dat helaas de dagelijkse realiteit. Zij hebben een fundamenteel andere manier van denken en leren die totaal niet aansluit bij het lineaire schoolsysteem. Voor veel kinderen is school een onveilige plek in de zin dat zij langdurig niet worden gezien in wie zij werkelijk zijn, niet krijgen wat zij nodig hebben en niet worden begrepen in hun behoeften.

De neurobiologische reactie in het brein zorgt ervoor dat het kind overgaat op overleven. Concreet betekent dit dat het oudste deel van het brein, de hersenstam, ook wel het reptielenbrein, voortdurend aan staat. In het zichtbare gedrag uit zich dat in vechten, vluchten of bevriezen (aanpassen).

Ook het limbisch systeem doet niet meer mee, waardoor het kind steeds minder in staat is om verbinding te maken met zijn omgeving.

Als het brein in onbalans verkeert, kan het niet meer goed functioneren. De hogere functies, waaronder de executieve vaardigheden, vallen uit. Het kind is letterlijk niet meer in staat om te denken en te leren.

Inzetten op de executieve functies terwijl het brein in overlevingsstand verkeert is daarom schadelijker dan helpend. Je duwt het kind nog dieper de onveiligheid in, waardoor het steeds slechter zal functioneren.

Op de lange termijn krimpt het voorste deel van het brein. En dat laten veel ouders met hun kind gebeuren. Een brein dat in onbalans verkeert, kan zich niet ontwikkelen. Niet cognitief, niet sociaal en niet emotioneel.

Wat er nodig is, is herstel, zodat alle delen van het brein weer in balans kunnen functioneren. Dat doe je niet door in te zetten op de executieve vaardigheden. Dat doe je door het brein te helpen herstellen en reguleren én door het stimuleren van de cognitieve vaardigheden.

Dit is wat ik ouders onder andere in mijn groepstraject leer.